Naczelny Sąd Administracyjny w najnowszym orzeczeniu potwierdził kierunek wykładni przepisów dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przysługujący funkcjonariuszom Policji, wskazując na konieczność uwzględnienia standardów konstytucyjnych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. K 7/15).
Sprawa dotyczyła funkcjonariusza zwolnionego ze służby przed 6 listopada 2018 r., któremu organy Policji odmówiły wypłaty wyrównania ekwiwalentu, stosując niekorzystny dla funkcjonariusza współczynnik 1/30 miesięcznego uposażenia. Zarówno Komendant Powiatowy, jak i Komendant Wojewódzki Policji utrzymali to stanowisko, powołując się na przepisy ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał jednak, że organy błędnie zinterpretowały art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ww. ustawy, co doprowadziło do naruszenia konstytucyjnych zasad ochrony prawa do corocznego płatnego urlopu.
Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji, potwierdził, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. nie jest dopuszczalne dalsze stosowanie niekonstytucyjnego przelicznika 1/30. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału mają powszechnie obowiązującą moc i wpływają na sytuację prawną jednostek, także w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia wyroku, w szczególności jeśli są one niezgodne z Konstytuują. W konsekwencji, ekwiwalent za niewykorzystany urlop – również za okres sprzed 6 listopada 2018 r. – powinien być obliczany według zasad ekwiwalentności określonych przez Trybunał, a więc w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu za jeden dzień roboczy, tj. przy zastosowaniu współczynnika 1/21 części miesięcznego uposażenia.
NSA wskazał przy tym, że użyte w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach sformułowanie „zasady ustalania ekwiwalentu” nie oznacza powrotu do niekonstytucyjnego przelicznika, lecz nakazuje stosowanie reguł obliczania świadczenia w zgodzie z Konstytucją i orzecznictwem Trybunału. Organy administracji publicznej są zobowiązane do dokonywania wykładni przepisów w sposób zapewniający realizację konstytucyjnych praw funkcjonariuszy.
W praktyce oznacza to, że funkcjonariusze Policji, którym przed dniem 6 listopada 2018 r. wypłacono zaniżony ekwiwalent za niewykorzystany urlop, mogą dochodzić wyrównania w oparciu o współczynnik 1/21. Różnica pomiędzy kwotą należną a wypłaconą powinna zostać zwrócona na podstawie nowej wykładni przyjętej przez sądy administracyjne.
Konkludując, należy podkreślić, że NSA wyraźnie wskazał na obowiązek zapewnienia realnej ekwiwalentności świadczenia pieniężnego w stosunku do prawa do urlopu, chronionego konstytucyjnie w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Oznacza to konieczność jednolitego stosowania przez organy Policji przelicznika 1/21 także wobec byłych funkcjonariuszy, których sprawy dotyczą okresów sprzed publikacji wyroku Trybunału.