Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2025 r. , sygn. III OSK 2587/24, w kontekście mobbingu w jednostce wojskowej stanowi istotny punkt odniesienia w zakresie odpowiedzialności pracodawcy, w tym przypadku jednostki wojskowej, za stosowanie nieprawidłowych praktyk w stosunku do swoich pracowników. Sprawa ta podkreśla szczególną wagę przestrzegania norm prawnych dotyczących mobbingu w kontekście służby wojskowej oraz podkreśla obowiązki pracodawcy w zapewnieniu odpowiednich warunków pracy, niezależnie od specyfiki samej instytucji wojskowej.
Mobbing w jednostkach wojskowych może przybierać szczególną formę, z uwagi na hierarchiczną strukturę oraz specyficzny charakter służby wojskowej, która wiąże się z rygorystycznymi normami i dyscypliną. Niemniej jednak, niezależnie od tej specyfiki, Kodeks pracy oraz przepisy dotyczące przeciwdziałania mobbingowi mają zastosowanie także w jednostkach wojskowych. Orzeczenie III OSK 2587/24 podkreśla, że nękanie, zastraszanie lub innego rodzaju działania dyskryminujące wobec żołnierza czy pracownika jednostki wojskowej mogą być traktowane jako mobbing, jeśli spełniają ustawowe przesłanki.
W przedmiotowej sprawie sąd wskazał na konieczność stosowania tych samych standardów ochrony pracownika przed mobbingiem, które obowiązują w cywilnych instytucjach. Mobbing w jednostce wojskowej nie jest usprawiedliwiony samą specyfiką środowiska pracy, a pracodawca, w tym przypadku dowódca jednostki, zobowiązany jest do zapewnienia żołnierzom i pracownikom ochrony przed tego rodzaju nieprawidłowymi zachowaniami.
Wyrok ten kładzie nacisk na odpowiedzialność przełożonych oraz dowódców jednostek wojskowych za przeciwdziałanie mobbingowi i skuteczną reakcję na zgłoszone przypadki nieetycznego zachowania. Sąd wskazał, że brak wdrożenia procedur przeciwdziałania mobbingowi lub brak skutecznej interwencji w przypadku zgłoszeń o mobbingu może skutkować odpowiedzialnością nie tylko cywilną, ale również administracyjną jednostki wojskowej.
Pracodawca, w tym jednostka wojskowa, jest zobowiązany do stworzenia skutecznego systemu zgłaszania przypadków mobbingu, a także do zapewnienia, że takie zgłoszenia będą traktowane poważnie i w sposób odpowiedni. W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia wewnętrznych regulacji, które będą przewidywały:
- Mechanizmy zgłaszania przypadków mobbingu,
- Szybką i skuteczną reakcję przełożonych,
- Ochronę osób zgłaszających mobbing przed ewentualnymi retorsjami lub dalszymi negatywnymi konsekwencjami.
W kontekście jednostek wojskowych, oznacza to, że żołnierz, który doświadczył mobbingu, może skutecznie dochodzić swoich praw na drodze sądowej, domagając się nie tylko zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, ale także odpowiedniego odszkodowania za utratę zdolności do pełnienia służby w wyniku działań mobbingowych.
Podsumowując, orzeczenie III OSK 2587/24 w kontekście mobbingu w jednostkach wojskowych stanowi istotny sygnał dla wszystkich dowódców i przełożonych, że również w strukturach wojskowych należy zapewnić przestrzeganie standardów ochrony przed mobbingiem i stworzyć skuteczne mechanizmy prewencji oraz interwencji w tego rodzaju sprawach.